İngiltere’nin ilk derin jeotermal santrali temiz enerjide yeni sayfa açtı
İngiltere’nin ilk derin jeotermal elektrik üretim tesisi, yaklaşık 20 yıllık geliştirme sürecinin ardından devreye alındı. Geothermal Engineering Ltd (GEL) tarafından Cornwall bölgesinde, Truro yakınlarında kurulan United Downs Jeotermal Enerji Santrali, yerin yaklaşık 5 kilometre (3 mil) altından çıkarılan yüksek sıcaklıktaki suyu kullanarak 10 bin haneye elektrik sağlayacak.
Proje, Birleşik Krallık’ta ilk kez yer kabuğunun derin katmanlarındaki kayaçlardan elde edilen ısının elektrik üretiminde kullanılması açısından tarihi bir adım olarak değerlendiriliyor. Yerin derinliklerinde yaklaşık 200°C’ye ulaşan sıcaklık, türbinleri çalıştırarak sürekli ve kesintisiz elektrik üretimi sağlıyor.
50 milyon sterlinlik yatırım ve en derin kara sondajı
Proje kapsamında İngiltere’de şimdiye kadar açılmış en derin kara sondaj kuyusu kazıldı. Yaklaşık 50 milyon sterline mal olan yatırım, özel sektör finansmanı ve Avrupa Birliği döneminde sağlanan 15 milyon sterlinlik Avrupa Kalkınma Fonu desteğiyle hayata geçirildi.
Granitle kaplı kayaç yapısı sayesinde Cornwall bölgesi, jeotermal enerji için elverişli alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Granit, yer ısısını tutma ve iletme kapasitesi yüksek bir kaya türü olduğu için derin jeotermal projelerde tercih ediliyor.
7/24 kesintisiz yenilenebilir enerji
GEL CEO’su Ryan Law, projenin 15 yıllık yoğun bir çalışmanın sonucu olduğunu belirtti. Jeotermal enerjinin doğalgaz gibi fiyat dalgalanmalarına maruz kalmadığını vurgulayan Law, rüzgâr ve güneşten farklı olarak 7 gün 24 saat kesintisiz elektrik üretimi sağladığını ifade etti.
Santralde üretilen elektrik, Octopus Energy tarafından satın alınarak ulusal şebeke üzerinden tüketicilere ulaştırılacak. Proje, İngiltere’de “her zaman aktif” yeşil enerji üretiminin ilk örneği olarak tanımlanıyor.
Lityum üretiminde de ilk adım
United Downs projesi yalnızca elektrik üretmekle kalmayacak. Yer altından çıkarılan akışkan sayesinde İngiltere’nin ilk yerli lityum karbonat üretimi de gerçekleştirilecek. Lityum, elektrikli araç bataryaları ve yenilenebilir enerji depolama sistemleri için kritik öneme sahip bir mineral olarak biliniyor.
Küresel ölçekte lityum işlemenin büyük bölümü Çin’de yapılırken, bu proje İngiltere’nin tedarik güvenliği açısından stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yüksek maliyet en büyük engel
British Geological Survey (BGS), projeyi jeotermal enerji açısından “önemli bir kilometre taşı” olarak nitelendirdi. Ancak derin sondaj maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle benzer projelerin yaygınlaşmasının finansal ve teknik zorluklar barındırdığına dikkat çekildi.
Sektör temsilcileri, yatırımcı güvenini artırmak için güçlü ve destekleyici kamu politikalarına ihtiyaç olduğunu vurguluyor. 2023 sonunda İngiltere hükümeti, sektöre verdiği önemin göstergesi olarak ülkenin ilk “jeotermal bakanını” atamıştı.
Avrupa’da hedefler daha büyük
Jeotermal enerjiye yönelik yatırımlar yalnızca İngiltere ile sınırlı değil. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, 2018’den bu yana derin jeotermal elektrik yatırımları küresel ölçekte yıllık yüzde 80 oranında artış gösterdi. Özellikle veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı, teknoloji şirketlerini kesintisiz ve karbon düşük kaynaklara yönlendiriyor.
Hollanda ise 2050 yılına kadar konutların dörtte birini jeotermal enerjiyle ısıtmayı hedefliyor.
